söke ekspres gazetesi
  • söke ekspres gazetesi



Dr. Mustafa Torun - ENFEKSİYÖZ MONONÜKLEÖZ (ÖPÜCÜK HASTALIĞI)


Konuk Yazar: Dr. Mustafa Torun
Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı
mtorun3@mynet.com

ENFEKSİYÖZ MONONÜKLEÖZ (ÖPÜCÜK HASTALIĞI)

Bu yazıda sizlere halk arasında “öpücük hastalığı”  olarak bilinen enfeksiyöz mononükleöz dan bahsedeceğim. Adından anlaşılacağı üzere tükürük teması çok önemlidir. Bu hastalık birçok hastalıkla karşılaşabildiği gibi maalesef tıp dünyasında ve toplumda da fazla bilinmemektedir. Yine akılda kalacak temel özeliklerini fazla ayrıntıya girmeden anlatmaya çalışalım.
Öpücük hastalığını tanımlar mısınız?
Ateş, lenf bezi şişmesi(lenfadenopati), irinli farenjit, atipik lenfositoz (bağışıklık sisteminde rol oynayan lenfosit denen hücrelerin bozuk hali) ile karakterize bir tablo veya tıptaki ismi ile akut bir sendromdur.
 Hangi enfeksiyon etkeni öpücük hastalığını yapar?
Herpes virüs grubundan ”Epstein Barr” virüsüdür. Öpücük hastalığı virüsü veya kısaca EBV adıyla adlandırılır.
EBV ye benzer tabloyu doğurabilen başka etkenler var mıdır?
Vardır. Bunlar;  Cytomegalo virüs, toksoplazmozis, frengi, ilaçlar, HIV ve Human Herpes virüs tip 6 benzer tabloyu yaparlar.
Sıklığından bahseder misiniz?
Küçük çocuklarda hafif seyredip, adölesan ve genç yaş grubunda klinik bulgular daha belirgindir. Beyazlarda 3 kat fazladır.
Kuluçka süresi ne kadardır?
Ortalama 1-2 ay arasıdır.
Risk grupları hakkında bilgi verir misiniz?
Doğal olarak kaynak sorulacaktır. Tek kaynak insandır. Bu virüsü taşıyan kişi ile yakın temas (aynı kapla yemek yeme, öpme, vb.) riski arttırmaktadır. Ayrıca kalıtsal olarak X’ e bağlı lenfoproliferatit bozukluğu olanlarda (Duncan sendromu) bu hastalık ağır seyirlidir.
EBV ile ilintili hastalıklar hakkında bilgi verir misiniz?
Bir kere şu gerçeği akıldan çıkarmamak gerekir. EBV (epstein barr virüsü) iyi huylu bir virüs olmayıp, kanser ile ilişkili virüslerin başında gelmektedir.
Burkitt lenfoma, santral sinir sisteminin B hücre lenfoması, burun boğaz kanserleri, organ nakli sonrası lenfoproliferatif bozukluk ve enfeksiyöz mononükleer sendromla ilintili bulunmuştur.



Öpücük hastalığı olan kişi nasıl bulgularla karşımıza gelir?
    •    Ateş, titreme, üşüme,
    •    Boğaz ağrısı,
    •    Kırıklık, halsizlik, yorgunluk, dermansızlık,
    •    Baş ağrısı, iştahsızlık, karın ağrısı,
    •    Eklem ağrıları,
    •    Lenf bezi şişmesi (özelikle boyunda, nadiren koltuk altı ve kasıkta lenfadenopatiler görülür.)
    •    İrinli tonsillo farenjit
    •    Karaciğer ve dalak büyümesi
    •    Damakta ve ağız boşluğunda çeşitli lezyonlar
    •    Cilt döküntüleri, sarılık
    •    Öyküde özelikle penisilin veya ampisilin grubu antibiyotik kullanmışsa; ciltten kabarık veya kabarık olmayan döküntüler (makülo popüler)
Öpücük hastalığı, hangi hastalıklarla karışabilir?
İlaç aşırı duyarlılığı
Kızamık, kızamıkçık, kabakulak, frengi(sifilis), bulaşıcı sarılık (enfeksiyoz hepatit) gibi enfeksiyon hastalıkları
Adenoma, coxackie, HIV, CMV (cytomegalovirüs), insan herpes virüs tip 6, virüslerinin yaptığı enfeksiyonlar ve toksoplanmozis ile karışır.
Öpücük hastalığında tanıya yardımcı hangi laboratuvar testlerini yapalım?
Viral bir hastalık olduğundan iyi bir periferik yayma yapıp, lenfosit hâkimiyetini, atipik lenfositleri, trombosit ve nötrofil azalmasını görmemiz tanı için önemlidir. Serolojik tanının temeli EBV ye karşı heterofil antikorların pozitifliğini göstermektir. Bu gün enfeksiyon için EBV ye karşı oluşan antikorları elisa yöntemi ile gösteren testler önem kazanmıştır.
EBV enfeksiyonunda karaciğer enzimleri yükselir mi? Tanı da yardımcı mıdır?
Evet yüksektir. Özellikle ALT, AST, LDH 2-3 misli yükselir. Erken dönemde tanı da yardımcı olur.
Öpücük hastalığını nasıl tedavi edelim?
İyi huylu olmayan bir virüs olan epsteinn barr virüsü enfeksiyonu olan enfeksiyöz mononükleozisin antibiyotikle tedavisi yanlıştır. Kesinlikle kullanılmamalıdır. Üstelik gelişi güzel verilen ampisilin, penisilin grubu antibiyotikler bulguları karıştırdığı gibi, tedaviyi içinden çıkılmaz hale sokar. Tüm viral hastalıklarda olduğu gibi istirahat, destekleme ve bulgulara yönelik semptomatik tedavi temeldir. Ağır ve yan bulgulu olgularda sınırlı ölçüde kontrollü steroit tedavisi yapılabilir.

Yorum ve öneri;
Burada vurgulanması gereken en önemli husus; öpücük hastalığı virüsünün sanıldığı gibi iyi huylu olmayıp, ciddiye alınması gereken bir virüs olduğunu bilmemiz gerekir. Her ateşli hastaya (özellikle çocuklara) hemen antibiyotik başlamanın saçmalığını vurgulamak, her gördüğümüz şirin çocuğu öpme geleneğini kaldırmamız bence altı çizilmesi gereken önemli noktalardır.

 

Bu makale 16464 kez okundu.


Yorumlar
    Henüz bu Makaleye ait yorum bulunmamaktadır. Yorum Yaz