Cem Günay - AMYZON


Konuk Yazar: Cem Günay

cemgunay@gmx.de

 

AMYZON

 

Aydın`ın Koçarlı ilçesinin 30 km kadar güneyinde yer alan bir antik yerleşmedir. Dağlık bir bölgede bulunan kent Gaffarlı köyünün 1,5 km uzağında günümüzde Mazın Kalesi olarak bilinmektedir. Amyzon antik dönemdeki adlandırmayla Karia bölgesinde yer almaktadır.

1949 ve 1950 yıllında Fransız tarihçi ve epigrafist (tarihi yapıtlardaki yazıları inceleyen uzman) Louis Robert burada kazı ve araştırma çalışmaları yapmış, 1983 yılındada Amyzon`un sikkleri, tarihi, topoğrafya ve yazıtlarını inceleyen bir kitap yayınlamıştır (Fouilles d’Amyzon en Carie). 2000 yılındada arkeolog Vecihi Özkaya ve Oya San kentde bir incelemede (survey) bulunmuştur.

Hellenistik dönemden (M.Ö 330-30) itibaren Amyzon şehri hiçbir zaman önemli ve merkezi bir konumda olmamıştır. Bunuda kanıtlar bir biçimde antik yazar Strabon`un bildirdiğine göre kent, diğer bir antik yerleşme olan Alabanda`nın (Çine yakınları) ileri bir karakolu hüviyetinde olduğunu ima ederek Amyzon`un önemsizliğinden bahsetmektedir

Kentin tarihi hakkında burada bulunmuş olan yazıtlar bizlere önemli bilgiler vermektedir. Buna göre M.Ö 3. yüzyılda Mısır’a egemen olan Ptolemaioslarla anlaşma yapan kent; M.Ö 2. yüzyılda Doğu Akdeniz'de hakim olan Seleukos Hanedanlığına bağlanmıştır. Seleukos Kralı III. Antiokhos'un M.Ö. 203 yılında yazdığı bir mektupla Amyzon kenti bazı ayrıcalıklara sahip olmuştur. M.Ö. 2. yüzyılda Amyzon'un bugün Bafa Golü'nün kıyısında bulunan Herakleia ile bir barış antlaşma yapmış, kent daha sonraki dönemlerdede dini bir merkez haline gelmiştir.

Amyzon yerleşmesinde günümüze kalan yapılardan bahsetmek gerekirse kenti “L” şeklinde çevreleyen Sur Duvarlarından başlamamız gerekir: Büyük bir olasılıkla M.Ö 300 lü yıllarda taş işçiliğinin güzel bir örneğinden yapılmış olan buradaki sur duvarlarının bir kısmı 6 m yüksekliğe kadar ayakta kalabilmiştir. Yaklaşık 137 m uzunluğunda ve 1.68 m kalınlığındaki bu sur duvarları isodomos tekniğinde (sıra yüksekliklerinin birbirine eşit olması) ve kesme taş bloklardan inşa edilmiştir.

Her antik kentte inanç ihtiyacının yerine getirildiği tapınaklarda mevcuttu. Amyzon kentindede bugün yıkıntı halinde olan tanrıça Artemis`e adanmış bir tapınak yapısı bulunmaktaydı. Burada yapılan kazılarda bulunan terrakota figürinleri bu tapınağın M.Ö. 5. yüzyılda da kullanıldığını göstermesi açısından önemlidir. Bununla beraber M.Ö. 4. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenen Propylon`da (anıtsal kapı) vardı. Tapınağın üst kısmına ait mimarı parçalar tapınağın Yunan tipinde inşa edildiğini gösterir. Doğu yönünde sunak olduğu tahmin edilen bir yapı tespit edilmiştir. İdrieus tarafından inşa edildiğini gösteren yazıt; bir arşitrav bloğu üzerinde tespit edilmiştir.

Kentin güneyinde ise çalıların izin verdiği ölçüde tespit eilmiş bir Tiyatro yapısı bulunmaktadır. Bugün görülebildiği kadarıyla mermerden oturma sıraları (cavea) bulunan tiyatronun 2000 kişilik kapasiteye sahip olabileceği düşünülmektedir.

Yine Amyzon antik yerleşiminin güneyinde, kent surlarına paralel biçimde bazıları kemerli olan toprak altında, küçük taşlarla ve gayet sağlam olarak yapılmış toplam 17 tane oda tespit edilmiştir. Bu odalar büyük ihtimalle depo olarak kullanılmış olmalıydı.

Bu yazımızı bitirmeden şunuda belirtmemiz gerekmektedir: Maalesef özellikle son yıllarda Amyzonla alakalı burada gerçekleşen yasadışı kaçak kazıların manşetlere taşındığı haberler günlük gazetelerde sıkça yer almaktadır. Böylelikle göz bebeğimiz olan Amyzon kentinin acımasızca tahrip edildiğini öğrenmek arkeolojiye gönül vermiş, ülkemizin değerlerini korumak isteyenleri oldukça üzmektedir. Güzel Anadolu coğrafyasının bizlere bahşettiği bu tarihi değerlere sahip çıkmak, onları korumak ve gelecek nesillere en iyi şekilde aktarmak bu toprakların sahibi olarak hepimizin görevidir.

 

Bu makale 199 kez okundu.


Yorumlar
    Henüz bu Makaleye ait yorum bulunmamaktadır. Yorum Yaz