Cem GÜNAY - MİTRAS GİZEMLERİ


Konuk Yazar: Cem GÜNAY

e-mail: [email protected]

 

MİTRAS GİZEMLERİ

 

Satır aralarında veya kısıtlıda olsa arkeolojik verilerde Mitra inancıyla ilgili bulgular karşımıza çıkmaktadır. Özellikle son yıllarda Diyarbakır/Çınar`da ki Zerzevan kalesi araştırmaları ve Gaziantep yakınlarındaki Doliche antik yerleşmesinde bir mağaradaki kalıntılar bize Mitra kültü üzerine biraz daha derinlemesine düşünmemiz gerektiğini göstermektedir.

Kökenleri M.Ö 1400 lerden itibaren İran ve kuzey Hindistan`a kadar uzanan bu inanç Roma İmparatorluğunun hakim olduğu topraklarda M.S. 1 ve 4. yüzyıl arasında özellikle Romalı askerler arasında yaygınlaşmıştı. Doğu menşeili olan bu kültün Roma coğrafyasında Tarsus şehri üzerinden Kilikyalı korsanlar aracılığıyla yada Romalıların Partlarla yaptığı savaşlar esnasında romalı askerler arasında kabul görüp yaygınlaştığını söyleyebiliriz.

İlginç olan Mitra öğretisi ve törenleriyle ilgili elimize bugüne kadar hiçbir yazılı belge geçmemesidir. Mitra inancına dahil olanlar gizlilik çerçevesinde ayinlerini, törenlerini yapmak zorundaydılar. Zaten Mitra kültünün yapıldığı tapınım alanlarına bakıldığında herkesin kolaylıkla ulaşabileceği mekanlar olmayıp mağara içlerinde veya özel yapılmış yerin altındaki tapınaklarda ibadetlerini yaptıklarını belirtebiliriz. Anlaşılması kolay olsun diye günümüzdeki gizlilik prensibiyle hareket eden bir tarikat anlayışına benzetebiliriz antik dönemdeki Mitra inancını.

Pagan Roma`da Mitras bütün evreni kontrol eden bir güneş tanrısıydı. Mitras`ın bir boğayı kurban ettiği ve boğanın kanından evrendeki ve yeryüzündeki tüm varlıkların oluştuğuna inanılmaktaydı. Bu inanca mensup olabilmek içinde çeşitli aşamalardan geçilmesi gerekiyordu. 12 eziyet ve ayrıca 7 aşamalı bir süreç bu kabul edilmenin önemli bir ölçüsüydü. Roma topraklarında yaşayanların birçoğunun bu inanca mensup olduğunu fakat bunu sadece Mitra tapınağının içindekilerin bildiğini söyleyebiliriz.

Arkeolojik kazılarda Mitra kültüyle alakalı tapınım yerlerinde elde edilen veriler bu inanç hakkında daha fazla bilgi sahibi olabilmemiz için oldukça önemlidir. Buralarda çeşitli semboller (7 aşamayı gösteren ki içersinde kuzgun, asker, aslan, güneş sembollerinin yer aldığı işaretler), fresk ve kabartmalarda ışın tacı saçan vaziyette gösterilen Mitras ve boğa betimlemeleri bize Mitra inancıyla ilgili daha ayrıntılı bilgi sahibi olmamızı sağlar.

Roma İmparatorluğunun hakim olduğu bütün toprakrarda bu külte ait tapınım yerlerini görmek mümkündür. Mitra inancına ait tapınaklar askeri karargahların bulunduğu Roma İmparatorluğunun en batı sınırındaki bugünkü İngiltere (Hadrian Duvarı; “Vindobala”, Carrawburgh ve Londra), İtalya (Roma, Ostia, Santa Maria Capua Vetere/Napoli yakınları, Marino/Lazio), Almanya (Cologne/Köln, Neuenheim/Heidelberg, Heddernheim/Frankfurt), Fransa (Strazburg), Avusturya (Carnuntum), Romanya (Apulum), Bosna Hersek (Konjic) ve Suriye (Dura Europas) bulunmaktadır.

Roma İmparatorluğu topraklarında yaygınlaşan hıristiyanlık inancının Mitra kültündende etkilendiği düşünülmektedir. Mitra inancıyla ilgili bu gizemi çözmek için önümüzdeki zaman diliminde gerçekleşecek araştırmaları ve arkeolojik kazıları beklemek zorundayız. Böylece bu inanç hakkındaki bilgilerimiz artıkça Mitra ile ilgili geçmiş ve günümüzle alakalı bağlantıları kültürel, yaşamsal ve dinsel anlamda daha iyi bir şekilde ifade edebileceğiz.

 

 

Bu makale 309 kez okundu.


Yorumlar
    Henüz bu Makaleye ait yorum bulunmamaktadır. Yorum Yaz