Kütahya’nın Gizledikleri

Tuhaf bir şekilde ülkemizle alakalı bir takım bilgileri ya tesadüffen ya da yabancı kaynaklı yayınlardan öğreniyoruz. Bu gibi eksikliklerin nedenini kendi eğitim sistemimizin içinde veya toplumsal duyarsızlıkta aramak mümkündür. Gerçi çağımızda internet aracılığıyla bilgiye kolaylıkla ulaşılabilir. Fakat bu teknolojiyi bilgi edinme amacıyla kullanmak için öncelikle insanda merak duygusunun olması gerekmektedir. Neyse asıl konumuza dönecek olursak ülkemizle ilgili bilmediğimiz hususlardan biride yolu Kütahya kentimizden geçmiş olan ve de burada ikamet etmiş dünyaca ünlü şahsiyetlerdir.

Bugünkü Macaristan`nın tarihsel geçmişinde Avusturya-Macaristan İmparatorluğu olarak var olduğunu bizim gibi Lise tedrisatından geçmiş olan öğrencilerin konu olarak I. Dünya savaşını işlerken mutlaka duymuş ve öğrenmiş olması gerekir. Bu iki ayrı ırkın oluşturduğu imparatorluktan memnun olmayan bazı Macarlar 1848-1849 yıllarında Avusturya`ya karşı Macar Bağımsızlık Ayaklanmasını başlatmışlardır. Bu hareketin önde gelen liderlerinden olan Lajos Kossuth bu isyan teşebbüsünde başarısız olunca ülkesini terk etmek zorunda kalarak Osmanlı İmparatorluğu himayesine sığınmak zorunda kalmıştır. Bu ayaklanma girişiminden muzdarip olan diğer Macar mültecilerin bir kısmıyla birlikte Lajos Kossuth ilk olarak o dönem Osmanlı toprakları olan Vidin sonra Şumnu daha sonrada Kütahya kentine gelmiştir. Macaristan’ın özgürlük savaşını yöneten Lajos Kossuth, 1850-1851 yıllarında Kütahya’da ikamet etmiştir. Yaklaşık 1,5 yılını Kütahya`da geçiren Kossuth burada kaldığı zaman diliminde Türkçe öğrenmiş ve bir Türkçe Gramer kitabı hazırlamıştır. Ayrıca Macaristanda ki yeni bir özgürlük hareketinin çalışmalarınıda yine Kütahya’da yapmıştır. Burada Lajos Kossuth`un ikamet ettiği 18. yüzyıldan kalma olan ve bugün Börekçiler Mahallesi Macar Sokağında bulunan bu ev Kossuth Müzesi olarak ziyarete açıktır. Müze içerisinde Kossuth`a ait olan müzik aletleri, tütün kıyacağı, tabaka ve bu evde yazdığı Türkçe Gramer kitabının kapak sayfasının fotokopisi bulunmaktadır. Ayrıca bu müzede 18. yüzyıldan kalma bir piyano, porselen yemek takımları, bayanlara ait eşyalar ve Budapeşte’nin eski fotoğrafları bulunmaktadır. Bugünkü Macar parası birimi olan 100 forint’in üzerinde kendisinin resmi olan Lajos Kossuth günümüzde bile hala Macar ulusal kahramanı olarak kabul edilmektedir.

Kütahya kentimizle sıkı bir bağlantısı olan diğer bir meşhur kişilikte Gomidas Vartabed`tir. 1869 yılında Kütahya`da doğmuş olan Vartabed müzisyen, besteci, koro şefi, Ermeni çoksesli klasik müziğin kurucusu, etnomüzikolojinin öncülerinden biri olarak kabul edilmektedir. Öğrencilik yıllarından itibaren müziğe olan aşırı ilgisi ve merakı onu müzik konusunda eğitim almaya, Berlin’de Prof. Richard Schmidt’ten özel konservatuarında ders görmeye, Bonn kentindeki Kaiser Friedrich Wilhelm Üniversitesi’nde müzik felsefesi ve müzik tarihi alanlarında dersler almaya yöneltmiştir. Daha sonra yurda dönüşüyle birlikte Anadolu’da köy köy gezip Ermeni müziği başta olmak üzere Türk, Pers ve Kürt müzik derlemeleri yapmıştır. Gomidas yaklaşık 3000 eseri notaya geçirmiş ve bugüne ulaştırmayı başarmıştır.

Gomidas Vartabed kurduğu korolarla Berlin, Paris, Bern, Venedik, Lozan, Bakü ve Kahire gibi kentlerdeki zamanın ünlü kültür merkezlerinin salonlarında Anadolu ve Ermeni halk müziği ezgileri, Ermeni Kilise müziği konserleri vererek bu tür müziği dünyaya tanıtıp ünlenmiştir. Bunun yanı sıra Anadolu müzikleri, Ermeni Halk ve Kilise Müziği üzerine sunumlar yapıp makaleler yayınlamıştır. Gomidas kendine özgü makam ve üslubu ile keman dörtlüsü için hazırladığı besteleri ve derlemelerle Avrupa’da, Rusya’da ve İran’da çok beğeni kazanmıştır.

Bugün Ermenistan`nın çeşitli kentlerinde heykelleri bulunan Gomidas Vartabed 1969 yılında adına Sovyet Posta Pulu basılmıştır. Ayrıca günümüzde Ermenistan`nın başkenti Erivan’daki Devlet Müzik Akademisi ve Ermenistan’dan ünlü bir yaylı çalgılar dörtlüsü yine onun ismini taşımaktadır.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Dr. Cem Günay - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Söke Ekspres Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Söke Ekspres Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Söke Ekspres Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Söke Ekspres Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.